Ҷадвали парвозҳои ширкатҳои ҳавопаймоӣ на танҳо бар асоси вақти дар ҳаво будани ҳавопаймо, балки бо дарназардошти тамоми марҳилаҳои сафар — аз лаҳзаи аз таваққуфгоҳ берун шудани ҳавопаймо то расидан ба таваққуфгоҳ дар фурудгоҳи таъинотӣ — тартиб дода мешавад.

Ба давомнокии парвоз омилҳои гуногун, аз ҷумла суръат ва самти шамол, масири ҳаракати ҳавопаймо ва вазъи ҳаракати ҳавоӣ таъсир мерасонанд. Аз ин рӯ, эҳтимол мушоҳида кардаед, ки вақти дар ҷадвал нишон додашуда на ҳамеша бо вақти воқеии парвоз ё фуруд мувофиқат мекунад.

«Block time» чист ва чаро он ба нақша гирифта мешавад?

Дар соҳаи авиатсия мафҳуми «block time» истифода мешавад. Он вақти умумии ҳаракати ҳавопайморо аз таваққуфгоҳ дар фурудгоҳи парвоз то таваққуфгоҳ дар фурудгоҳи таъинотӣ дар бар мегирад.

Ба ин вақт берун шудани ҳавопаймо аз таваққуфгоҳ, ҳаракат то хати парвозу фуруд, парвоз, баромадан ба баландии муқарраршуда, парвози крейсерӣ, наздикшавӣ, фуруд ва ҳаракат то таваққуфгоҳ дар фурудгоҳи таъинотӣ дохил мешаванд.

Аз ин рӯ, вақти умумии сафар дар ҷадвали ширкатҳои ҳавопаймоӣ метавонад аз вақти воқеии дар ҳаво будани ҳавопаймо бештар бошад.

Масалан, парвоз аз Лондон ба Париж метавонад тақрибан 35 дақиқа дар ҳаво идома ёбад. Аммо ҳаракати ҳавопаймо аз таваққуфгоҳ то хати парвоз дар фурудгоҳи Хитроуи Лондон ва баъд аз фуруд то таваққуфгоҳ дар фурудгоҳи Шарл де Голли Париж низ вақтро талаб мекунад. Аз ин рӯ, ҳангоми тартиб додани ҷадвал тамоми ин марҳилаҳо ба назар гирифта мешаванд.

Чаро ширкатҳои ҳавопаймоӣ ба ҷадвал вақти иловагӣ дохил мекунанд?

Мусофирон одатан ба вақти умумии сафар таваҷҷуҳ мекунанд. Вақте ки ҳавопаймо барвақт мерасад ё баръакс, дер мекунад, ин метавонад боиси савол гардад, ки чаро вақти ҷадвалӣ бо вақти воқеӣ фарқ мекунад.

Дар асл, ширкатҳои ҳавопаймоӣ ҳангоми тартиб додани ҷадвал ҳошияи муайяни вақтро ба назар мегиранд. Ин барои он зарур аст, ки тағйироти эҳтимолӣ дар раванди парвоз ба дигар парвозҳои рӯз таъсири камтар расонад.

Барои муайян кардани вақти воқеии парвоз банақшагирандагон аз маълумоти амалиётии қаблӣ истифода мебаранд. Дар баробари ин, шароити обу ҳаво, вазъи ҳаракати ҳавоӣ ва дигар омилҳои таъсиргузор ба назар гирифта мешаванд.

Яке аз вазифаҳои муҳим муайян кардани вақти зарурӣ барои ҳаракати ҳавопаймо аз таваққуфгоҳ то хати парвозу фуруд ва баъд аз фуруд то таваққуфгоҳ мебошад. Ин кор дар ҳамоҳангӣ бо мақомоти фурудгоҳ ва хадамоти назорати ҳаракати ҳавоӣ анҷом дода мешавад.

Чӣ гуна шамол ба вақти парвоз таъсир мерасонад?

Шароити обу ҳаво метавонад ба давомнокии парвоз таъсири ҷиддӣ расонад. Масалан, шамоли муқобил метавонад вақти парвозро зиёд кунад, дар ҳоле ки шамоли қафо метавонад ба коҳиш ёфтани он мусоидат намояд.

Ғайр аз ин, вазъи фурудгоҳ низ метавонад ба вақти ҳаракати ҳавопаймо таъсир расонад. Дар сурати банд будани майдони ҳаракати ҳавопаймоҳо, вақти расидан ба хати парвозу фуруд ё аз хати парвозу фуруд то таваққуфгоҳ метавонад зиёд шавад.

Чӣ гуна масирҳои кӯтоҳтар вақти парвозро коҳиш медиҳанд?

Истифодаи масирҳои кӯтоҳтар дар фазои ҳавоӣ метавонад вақти парвозро коҳиш диҳад.

Одатан, нақшаи парвоз чанд вақт пеш аз анҷоми парвоз тартиб дода мешавад. Дар он масири муайяншудаи ҳаракати ҳавопаймо пешбинӣ мегардад. Аммо ин масир на ҳамеша кӯтоҳтарин ё мустақимтарин масири имконпазир мебошад.

Ҳангоми муайян кардани масир омилҳое, аз қабили маҳдудиятҳои фазои ҳавоӣ, бандшавии ҳаракати ҳавоӣ, шароити обу ҳаво ва имкониятҳои хадамоти назорати ҳаракати ҳавоӣ ба назар гирифта мешаванд.

Ҳангоми фароҳам будани шароит танзимгарони ҳаракати ҳавоӣ метавонанд ҳавопайморо бо масири кӯтоҳтар роҳнамоӣ кунанд. Ин ҳолат, махсусан дар парвозҳои дур, метавонад ба сарфаи назарраси вақт ва масофа мусоидат намояд.

Бо вуҷуди ин, истифодаи масири кӯтоҳтар кафолат дода намешавад. Хадамоти назорати ҳаракати ҳавоӣ пеш аз ҳама бояд фосилаи бехатар байни ҳавопаймоҳоро таъмин намуда, ҳаракати умумии ҳавоиро ба таври самаранок идора кунад.

Масирҳои наздикшавӣ чӣ гуна метавонанд вақти парвозро коҳиш диҳанд?

Дар фурудгоҳҳои калон масирҳои стандартии наздикшавӣ ба фурудгоҳ (STAR) метавонанд нисбатан дароз ва мураккаб бошанд. Ин гуна масирҳо барои идора намудани ҷараёни зиёди ҳавопаймоҳои воридшаванда ва нигоҳ доштани фосилаи бехатар байни онҳо истифода мешаванд.

Вақте ки шумораи ҳавопаймоҳои воридшаванда кам аст ва вазъи ҳаракати ҳавоӣ имкон медиҳад, танзимгарон метавонанд масирҳои кӯтоҳтарро пешниҳод кунанд. Дар натиҷа, ҳавопаймо метавонад масофаи камтарро тай намуда, зудтар ба фурудгоҳ расад.

Чаро ҳавопаймо метавонад 45 дақиқа пештар расад?

Ҳамин омилҳо метавонанд сабаби он гарданд, ки ҳавопаймо нисбат ба вақти дар ҷадвал пешбинишуда хеле барвақттар ба макони таъинот расад.

Масалан, агар шамол мусоид бошад, ҳаракати заминӣ дар фурудгоҳ зуд анҷом ёбад, ҳаракати ҳавоӣ кам бошад ва ҳавопаймо аз масири кӯтоҳтар истифода барад, вақти воқеии сафар метавонад аз вақти пешбинишуда камтар шавад.

Аз ин рӯ, агар ҳавопаймо, масалан, 45 дақиқа пештар аз вақти дар ҷадвал пешбинишуда ба макони таъинот расад, ин ҳатман маънои онро надорад, ки ҷадвал нодуруст тартиб дода шудааст. Баръакс, чунин ҳолат метавонад натиҷаи таъсири якҷояи шароити мусоиди обу ҳаво, масири кӯтоҳтар ва вазъи мусоиди ҳаракати ҳавоӣ бошад.

Дар маҷмӯъ, вақти дар ҷадвал нишондодашуда нишондиҳандаи боэътимоди вақти тахминии сафар мебошад. Аммо авиатсия соҳаест, ки дар он вазъият метавонад дар ҳар лаҳза тағйир ёбад. Аз ин рӯ, вақти воқеии парвоз метавонад аз вақти пешбинишуда камтар ё зиёдтар бошад.

Маҳз барои ҳамин ширкатҳои ҳавопаймоӣ ҳангоми тартиб додани ҷадвали парвозҳо ҳошияи муайяни вақтро ба назар мегиранд, то тағйироти эҳтимолӣ ба фаъолияти минбаъдаи парвозҳо таъсири камтар расонад.