Ҳамлаҳои киберӣ ба соҳаи авиатсия сол то сол нигаронии бештар ба миён меоранд. Тибқи як таҳқиқоти нав, чунин ҳамлаҳо ба ташкилоту муассисаҳои соҳа зарари назарраси молиявӣ расонида, ҳамзамон хатари халалдор шудани фаъолияти фурудгоҳҳо ва низомҳои муҳими амалиётиро афзоиш медиҳанд.

Мувофиқи натиҷаҳои таҳқиқоти ширкати амнияти киберии «Bridewell», ташкилоту муассисаҳои соҳаи авиатсия дар соли гузашта бар асари вайроншавии амнияти киберӣ ба ҳисоби миёна 1,4 миллион доллари ИМА зарар дидаанд. Ба ҳам пайваст будани низомҳои фурудгоҳҳо ва ширкатҳои ҳавопаймоӣ боис мегардад, ки таъсири эҳтимолии ҳамлаҳои киберӣ фарогиртар шавад.

Фишинг – яке аз таҳдидҳои маъмултарини киберӣ

Тибқи таҳқиқоти мазкур, фишинг яке аз усулҳои маъмултарини ҳамлаҳои киберӣ ба шумор меравад. Дар чунин ҳамлаҳо ҷинояткорон бо истифода аз паёмҳои электронӣ, сомонаҳои қалбакӣ ё дигар воситаҳои фиребгарона кӯшиш мекунанд, ки маълумоти махфии корбаронро ба даст оранд.

Аз ҳар даҳ мутахассиси соҳаи амнияти киберӣ, ки дар бахши авиатсияи ИМА мавриди пурсиш қарор гирифтаанд, тақрибан нӯҳ нафар изҳор доштаанд, ки ташкилоти онҳо дар 12 моҳи охир бо ҳамлаҳои фишингӣ рӯ ба рӯ шудааст.

Ҳамзамон, ҳамлаҳо бо истифода аз нармафзори зараровар, дуздии маълумот ва ҳамлаҳои паҳншудаи радди хизматрасонӣ (DDoS) низ ба қайд гирифта шудаанд. Тибқи натиҷаҳои таҳқиқот, 88 фоизи пурсидашудагон ҳадди ақал як ҳолати чунин ҳамлаҳоро гузориш додаанд.

Бо вуҷуди ин, нигаронии асосии соҳаи авиатсия танҳо ба талафоти молиявӣ ё дуздида шудани маълумот маҳдуд намешавад. Дастрасии ғайриқонунӣ ба низомҳои идоракунии равандҳои амалиётӣ ва инфрасохтори ба ҳам пайвастшуда метавонад ба фаъолияти муътадили фурудгоҳҳо ва дигар бахшҳои соҳа таъсири ҷиддӣ расонад.

Чаро ҳифзи низомҳои амалиётии фурудгоҳҳо муҳим аст?

Бо гузаштани таҳдидҳои киберӣ аз низомҳои анъанавии технологияҳои иттилоотӣ ба технологияҳои амалиётӣ, оқибатҳои эҳтимолии ҳамлаҳо метавонанд ҷиддитар шаванд.

Технологияҳои амалиётӣ таҷҳизот ва равандҳои воқеии истеҳсоливу техникиро назорат ва идора мекунанд. Дар фурудгоҳҳо ба ин гурӯҳ низомҳои назорати дастрасӣ, назорати видеоӣ, алоқаи барқӣ, марказҳои идоракунии амалиётӣ ва низомҳои идоракунии саноатӣ дохил мешаванд, ки фаъолияти шабакаҳои муҳандисӣ ва дигар бахшҳои инфрасохториро таъмин мекунанд.

Тибқи маълумоти дар мақола овардашуда, санҷиши муштараки Маъмурияти федералии авиатсия (FAA) ва Маъмурияти амнияти нақлиётии ИМА (TSA) дар моҳи июли соли 2026 як қатор осебпазириҳоро дар низомҳои ба ҳам пайвастшудаи авиатсионӣ ошкор кардааст. Аз ҷумла, технологияҳои амалиётии ба таври кофӣ ҳифзнашуда, ҷудокунии нокифояи шабакаҳои технологияҳои иттилоотӣ аз шабакаҳои амалиётӣ ва осебпазириҳои занҷираи таъминот аз ҷумлаи мушкилоти мавҷуда арзёбӣ шудаанд.

Натиҷаҳои таҳқиқоти «Bridewell» низ ин нигарониҳоро тасдиқ мекунанд. Тақрибан 60 фоизи иштирокдорони пурсиш аз таҳдидҳои киберӣ ба инфрасохтори амалиётии фурудгоҳҳо ва шарикони занҷираи таъминот изҳори нигаронии ҷиддӣ кардаанд.

Яке аз омилҳои мураккаб дар ин самт ба ҳам вобаста будани бахшҳои гуногуни соҳаи авиатсия мебошад. Ширкатҳои ҳавопаймоӣ бо фурудгоҳҳо, хадамоти хизматрасонии заминӣ, истеҳсолкунандагони ҳавопаймоҳо, ширкатҳои таъмиру нигоҳдорӣ, ташкилотҳои технологӣ ва дигар таъминкунандагон ҳамкории зич доранд. Аз ин рӯ, осебпазирии низоми як ташкилот метавонад ба фаъолияти шарикони он низ таъсир расонад.

Келечи Онйедебелу, мутахассиси ширкати «Bridewell», таъкид кардааст, ки ширкатҳои ҳавопаймоӣ, фурудгоҳҳо, истеҳсолкунандагон ва таъминкунандагон дар шароити истифодаи технологияҳои ба ҳам пайвастшуда фаъолият мекунанд. Аз ин рӯ, таъмини устувории киберӣ танҳо бо талошҳои ҷудогонаи ташкилотҳо имконнопазир буда, ҳамкории муштараки ҳамаи иштирокдорони соҳа зарур аст.

Дар ИМА низ мақомоти танзимкунанда масъалаҳои ҳифзи технологияҳои амалиётиро ҳамчун яке аз самтҳои муҳими амнияти авиатсионӣ баррасӣ мекунанд. Ҳамзамон, баланд бардоштани устувории киберӣ ба қисми муҳими навсозии инфрасохтори авиатсионӣ табдил меёбад.

Норасоии мутахассисони соҳибтахассус – мушкили дигари соҳа

Дар баробари таҳдидҳои техникӣ, норасоии мутахассисони дорои дониш ва малакаҳои зарурӣ низ яке аз мушкилоти асосии таъмини амнияти киберӣ ба ҳисоб меравад.

Тибқи натиҷаҳои таҳқиқот, тақрибан 40 фоизи пурсидашудагон ҷалби мутахассисони соҳаи зеҳни сунъӣ ва омӯзиши мошиниро яке аз мушкилоти асосӣ арзёбӣ кардаанд. Ҳамчунин, 39,6 фоизи иштирокдорони пурсиш дар дарёфти мутахассисони амнияти киберӣ, ки бо талаботи меъёрӣ ва қоидаҳои махсуси соҳаи авиатсия шинос бошанд, ба мушкилӣ рӯ ба рӯ шудаанд.

Ин натиҷаҳо нишон медиҳанд, ки ҳифзи киберӣ дар соҳаи авиатсия аз муҳофизати маълумоти мусофирон ё шабакаҳои компютерии дохилии ташкилотҳо фаротар меравад. Он ҳифзи низомҳои муҳимми техникӣ ва амалиётиро низ дар бар гирифта, омодагии касбӣ, истифодаи технологияҳои муосир ва ҳамоҳангсозии фаъолияти ташкилотҳои соҳаро тақозо мекунад.

Дар шароите, ки соҳаи авиатсия ҳарчи бештар ба технологияҳои рақамӣ такя мекунад, ҳифзи низомҳое, ки ҳаракати мусофирон, фаъолияти ҳавопаймоҳо, интиқоли бағоҷ ва мубодилаи иттилоотро таъмин менамоянд, аҳаммияти махсус пайдо мекунад. Тақвияти амнияти киберӣ ва пешгирии саривақтии таҳдидҳо барои таъмини фаъолияти бехатару мунтазами фурудгоҳҳо ва ширкатҳои ҳавопаймоӣ зарур мебошад.